Son yıllarda yaz aylarının kabusu haline gelen bu büyük yangınlar, yalnızca ağaçları ve canlıları değil, toplumun vicdanını da yakıyor. Ateşin arkasında bir insan eli varsa, sorumluluk yalnızca doğaya karşı değil, hukuka karşı da hesap vermeyi gerektiriyor. Bu yazımızda, kasıtla ya da ihmalle çıkarılan yangınların ceza hukuku kapsamındaki yerini değerlendireceğiz.

1- Ceza Hukukunda Yangın Suçu

Yangın çıkarmaya ilişkin genel ceza hükümleri Türk Ceza Kanunu'nda (TCK) yer almaktadır. Ancak yangının türüne (orman, mesken, tarla) ve kasıt ya da taksir olup olmamasına göre farklı hükümler uygulanır. Orman yangınları ise Orman Kanunu'nda özel olarak düzenlenmektedir.

2- Tarım Alanlarında Yangın Çıkarmanın Cezası

a. Kasten Yangın Çıkarma

TCK madde 170’e göre yangın çıkararak halkın hayatını, sağlığını, malını veya çevreyi tehlikeye atan kişi, 6 aydan 3 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

b. Taksirle Yangın Çıkarma

TCK madde 171’e göre tedbirsizlik, dikkatsizlik veya özen yükümlülüğüne aykırı davranış nedeniyle yangın çıkaran kişi, 3 aydan 1 yıla kadar hapis cezası alır. Tarım alanlarında özellikle anız yakma, zarar verme kastı, sigorta dolandırıcılığı veya toprağı başka bir amaçla boşaltma gibi durumlarla karşılaşılmaktadır.

3- Ormanlık Alanda Yangın Çıkarılmasının Cezası

6831 Sayılı Orman Kanunu m. 110 uyarınca bu suç ağır bir nitelik taşır:

• Taksirle (İhmal sonucu): 3 yıldan 10 yıla kadar hapis.
• Kasten (Bile isteye): 10 yıldan az olmamak üzere hapis ve bin günden on bin güne kadar adli para cezası.

4- Ceza Yargılamasındaki Zorluklar

Uygulamada failin belirlenememesi, olayın ıssız arazide ve tanıksız gerçekleşmesi en büyük zorluktur. Ayrıca yangının kasten mi yoksa taksirle mi çıkarıldığının tespiti ve delil toplama süreçlerinde (uzman raporları vb.) ciddi güçlükler yaşanmaktadır.

5- Yargı Kararları ve Öneriler

Yargıtay kararlarında delil yetersizliği nedeniyle takipsizlik veya beraat kararlarıyla sıkça karşılaşılmaktadır. Çözüm için;

• Anız yakma işlemleri için sıkı denetim sistemleri kurulmalı,
• Bilirkişi havuzları ve delil toplama teknolojileri (drone, ısı haritaları) geliştirilmeli,
• Faili meçhul yangınlar için çevresel zarar tazmini mekanizmaları hayata geçirilmelidir.